15 november 2026

Genoeg

Onze auto moet naar de garage voor een kleine reparatie. Het ding bewijst al bijna 10 jaar lang trouwe dienst en was bij aanschaf al 3 jaar oud, dus dat er af en toe een onderdeel aan vervanging toe is, ligt in de lijn der verwachting. Een afspraak maken bij de garage is hier niet nodig. Je rijdt erheen en dan kijken ze er meteen naar. Ik leg altijd mijn fiets achterop, maar als ik dat om een of andere reden een keertje niet doe, brengen ze me thuis, en halen me weer op als de auto klaar is. Dan word ik eerst opgebeld door iemand die zegt "Toyota Hang Chat", waarna het even stil is en ik daarna de mevrouw van Google Translate hoor zeggen: "Your car is ready. You can pick it up now." "Okay", zeg ik dan, want dat verstaan ze in Thailand ook, en dan spring ik op mijn fiets, of maak me klaar om opgepikt te worden door een medewerker van de garage.

Deze keer ging het om een storing in het systeem van de airbag. Hoewel we een auto hebben waar je nog handmatig de raampjes open moet draaien en de deuren één voor één van het slot haalt door de sleutel erin te steken en om te draaien, zit er wel een beetje electronica in. Daarmee was een test uitgevoerd, die resulteerde in een foutcode. En het briefje met die code lag op tafel, naast een nogal groot uitgevallen boek. De garagemeneer bladerde door het boek naar de pagina met de betreffende foutcode en wees me aan welk onderdeel kapot was. Ik keek met een blik die, hoop ik, duidelijk uitstraalde dat ik onmiddellijk begreep wat er aan de hand was, waarna ik een offerte van de reparatiekosten kreeg. Zoals altijd vielen die reuze mee; de duurste beurt hier was goedkoper dan de goedkoopste beurt van ons ieniemienie-autootje in Nederland.

Het onderdeel dat vervangen moest worden was niet op voorraad, maar kon snel worden geleverd. Ik deed een aanbetaling van 2000 baht, zo'n 55 euro, en moest even wachten op het betaalbewijs. Dat werd namelijk met de hand uitgeschreven, hoewel alledrie de medewerkers achter de balie de beschikking hadden over een computer. 

Volgende week moeten we naar het immigratiekantoor, om onze verblijfsperiode weer met een jaar te verlengen. Dat is een jaarlijks terugkerend ritueel. We moeten dan met blauwe pen een formulier invullen dat we al 9 keer eerder hebben ingevuld. Ook moeten we van allerlei documenten en paspoortpagina's kopieën inleveren die we allemaal van een handtekening moeten voorzien en die we bovendien ook al 9 keer eerder hebben ingeleverd en getekend. De immigratie-beambte gaat het ingevulde formulier overtypen op de computer, waarna daar dus 10 kopieën van hetzelfde formulier inzitten. Dan wordt het geprint en moeten we het ondertekenen. Vervolgens vindt er een onnavolgbaar proces van stempelen plaats, eindigend met de stempels in onze paspoorten die aangeven tot wanneer we mogen blijven. Tussendoor hebben we nog wat moeten betalen en daarvoor een (handgeschreven) reçuutje gehad.

Op de dag dat we naar het immigratiekantoor gaan moeten we eerst nog bij de bank langs. We moeten namelijk aan bepaalde financiële voorwaarden voldoen en om aan te tonen dat dat het geval is, moet de bank een jaaroverzicht verstrekken, én een brief waarin verklaard wordt dat we een gewaardeerde klant van die bank zijn en over voldoende saldo op onze rekeningen beschikken. Die brief leidde in het begin steeds tot verwarring, dus nemen we nu een kopie van die van vorig jaar mee, zodat de bankbediende weet wat de bedoeling is. De laatste paar keren zocht de bankbediende de brief op in de computer, draaide hem uit en typte hem over, wel met het actuele saldo, waarna ik een ondertekende en gestempelde print van de nieuwe brief mee kreeg.

Ik kan me voorstellen dat veel lezers nu wat zitten te gniffelen. En ik moet toegeven dat we dat zelf ook nog wel eens doen. We wonen hier lang genoeg om te weten dat de dingen hier nu eenmaal zo gaan, maar blijven ons er toch ook wel over verbazen. Hoe onterecht dat is, is juist de afgelopen weken duidelijk geworden. Toen de koelkasten in Europese supermarkten gingen koken. Toen de grootste grootgrutter van Nederland zijn computersysteem uit moest schakelen. En toen de kleinere grootgrutters de extra toeloop van klanten niet aankonden. Toen een stroomstoring het betalingsverkeer platlegde. En de vliegtuigen in Amerika aan de grond moesten blijven. Toen het beveiligingssysteem van de Spaanse spoorwegen haperde, met fatale gevolgen.

De koelkasten in de plaatselijke supermarkten hier zijn niet met het internet verbonden. Supermarkten zijn hier sowieso veel minder belangrijk dan in Nederland. Een groot deel van de mensen koopt op lokale markten of in kleine winkeltjes, die gewoon doordraaien als de stroom of het internet uitvallen, die de kosten op een zakjapanner of kladbriefje uitrekenen en waar je cash kunt betalen. En bij banken en sommige restaurants wordt de deur voor je open gedaan. Op handkracht.

Het veiligheidssysteem op het Thaise spoor bestaat uit een sleutel aan een grote ring. Voor elk traject tussen twee stationnetjes is er één zo'n ring. De machinist móet die sleutel bij zich hebben, anders mag hij het bijbehorende traject niet op. Bij ieder stationnetje geeft hij de ring af van het traject dat hij verlaat, en krijgt hij de ring voor het traject dat hij op rijdt. Pas dan krijgt hij een veilig sein, dat overigens via een ingenieus systeem van handels, kabels en (tand)wielen met de hand bediend wordt (evenals de wissels). Er rijden dus nooit 2 treinen tegelijk op eenzelfde trajectdeel. De diesellocomotief heeft trouwens ook geen last van stroomstoringen.

Die recente gebeurtenissen geven een onthutsend beeld van wat ons te wachten staat als er op grotere schaal storingen in stroomvoorziening en internet gaan optreden. Grote tekorten en wellicht paniek in Nederland, maar hier op het Thaise platteland gaat het leven redelijk hetzelfde verder. Ondenkbaar? Op het moment dat ik dit schrijf is er een enorme wereldwijde storing bij microsoft. De gevolgen zijn nu nog niet te overzien, maar duidelijk is dat miljoenen mensen niet bij hun email kunnen (inclusief Mieke en ik) en veel bedrijven plat liggen omdat hun interne communicatie via de Microsoftservers loopt. Als ze hadden gewerkt met formuliertjes die je met blauwe pen moet invullen, en met kopietjes die je ieder jaar gewoon weer moet aanleveren, in plaats van te vertrouwen op documenten in de cloud, hadden ze gewoon door kunnen werken.

Onlangs verscheen er een nieuw boek met essays van Wendell Berry, een Amerikaanse schrijver, dichter en boer die eerder dit jaar op 92-jarige leeftijd overleed. Ik had nog nooit van hem gehoord, maar las vorige week in de NRC een artikel over hem en was verrast omdat hij zo veel gedachten onder woorden heeft gebracht waar ik ook vaak mee worstel. Het gaat dan bijvoorbeeld om vragen over de ontwikkeling en vooruitgang van de mensheid. Is er wel sprake van vooruitgang? 

Berry was daar al vroeg ondubbelzinnig over. Toen ik, gefascineerd door de nieuwe mogelijkheden, mijn eerste computercursus deed, in 1987, verklaarde hij al dat hij nooit een computer zou aanschaffen. Hij vond dat schrijven niet gemakkelijker gemaakt hoefde te worden ("mijn standaard is geen snelheid, gemak en kwantiteit"), dat het veel bevredigender is om moeite te hebben moeten doen om iets te bereiken (wat als vooruitgang wordt verkocht blijkt mensen te ketenen), en dat de wereld (toen al) te veel energie gebruikte ("Hoe kan ik eerlijk schrijven over de verkrachting van de natuur als ik me er met mijn schrijven medeplichtig aan maak?") Niemand heeft gevraagd om computers, vond hij. Ze lossen een probleem op dat er niet is. Wie dat een rare redenering vindt moet eens even dit interview van Frans Bromet uit 1998 bekijken, waarin hij mensen vraagt of ze een mobiele telefoon nodig denken te hebben. (https://vimeo.com/494393070)

Berry voegde de daad bij het woord, ging boeren in Kentucky met paarden in plaats van trekkers, en wonend in een hutje zonder elektriciteit. Daar schreef hij ook (met pen op papier) een groot aantal essays en gedichten over de keerzijden van het moderne leven, het belang van kleine gemeenschappen in plaats van steeds grotere structuren, de gedachteloosheid waarmee nieuwe technologieën worden omarmd en het verloren gaan van de zelfredzaamheid die daaruit voortvloeit. Ik weet niet of ik dat gekund had. Met de kennis en het inzicht van nu had ik het best gewild. Niet om de wereld te redden; die redt zichzelf wel. Maar omdat het mooi is om niet meer nodig te hebben dan genoeg.

Uit Manifesto: The Mad Farmer Liberation Front, van Wendell Berry

Wanneer ze willen dat je iets koopt,
zullen ze je roepen. Wanneer ze willen dat je
sterft voor hun winst, zullen ze het je laten weten.
Dus, vrienden, doe elke dag iets
dat niet in hun berekeningen past. Heb de Heer lief.
Heb de wereld lief. Werk voor niets.
Neem alles wat je hebt en wees arm.
Heb iemand lief die dat niet verdient.

Stel de vragen waarop geen antwoord bestaat.
Investeer in het millennium. Plant sequoia’s.
Zeg dat je voornaamste oogst het bos is
dat je niet zelf hebt geplant,
en waarvan je de oogst niet meer zult meemaken.

Zeg dat de bladeren worden geoogst
wanneer ze zijn vergaan tot humus.
Noem dat winst. Voorspel zulke terugkeer.
Stel je vertrouwen in de vijf centimeter humus
die zich onder de bomen vormt
in de loop van duizend jaar.


07 november 2026

Leven in Nederland

Met een zwaar hoestende Yindee, de middelste van onze 3 honden, moesten we op een zondagmorgen naar de dierenarts. En hoewel de zondag hier niet "onze" traditionele religieuze betekenis van de rustdag heeft, bestaat in een aantal sectoren ook hier de vrije zondag. Veel winkels zijn altijd open, maar (semi-)overheidsinstellingen, banken en dergelijke kennen een compleet vrij weekend, terwijl andere dienstverleners, waaronder privéklinieken en dierenartsen vaak zaterdagmiddag en zondag dicht zijn. Georganiseerde weekenddiensten zijn hier onbekend, dus was het zoeken naar een dierenarts die wél op zondag open was. Die bleek er te zijn, en nog wel redelijk dichtbij ook.

Nadat Yindee was onderzocht en gelaten een injectie had ondergaan, vond het praatje plaats dat bijna gebruikelijk is als ik voor het eerst op een plek kom. Waar ik woon, of ik een groot huis heb, waar ik vandaan kom. Gelukkig sprak de dierenarts heel goed Engels, zodat mijn antwoorden wat verder konden gaan dan aa-sai yu ti Nong Noi (ik woon in Nong Noi), mie baan lek lek (ik heb een heel klein huisje) en ma djaak pratheet Holland (ik kom uit Nederland).

Toen hij hoorde dat ik uit Nederland kwam veerde hij meteen op. Hij vertelde dat hij een vakantiereis naar Nederland had geboekt. 2 jaar geleden had hij zijn praktijk geopend en vanaf die dag was hij 2 jaar lang, 7 dagen per week, van 8 uur 's morgens tot 8 uur 's avonds open geweest, om geld te verdienen voor deze reis. Hij was altijd al geïntrigeerd geweest door dat landje dat grotendeels op het water veroverd was. En nu kon hij er eindelijk een keer heen. "Djiethon" (nadat hij uitgelegd had dat dat een dorp was met kanalen in plaats van straten, begreep ik dat het om Giethoorn ging) stond op het programma, en natuurlijk Emsterdem. 


Verder wilde hij weten of hij beter naar de Zaanse Schans kon gaan, of naar Den Haag, waarvan hij had gehoord dat je er over de zee kon lopen. Als Hagenees en voormalig lid van de reddingsbrigade weet ik dat pogingen om over de zee te lopen meestal slecht aflopen. Toen hij een plaatje van de Scheveningse pier liet zien, begreep ik wat hij voor zich zag. Als we niet min of meer toevallig in het laatste jaar voordat we naar Thailand vertrokken een keer in de Zaanse Schans geweest waren, had ik hem daar niks over kunnen vertellen, maar nu kon ik hem behoeden voor de vergane glorie van de pier en vertellen dat Zaanse Schans een beeld geeft van het Holland van vroeger en ook nog in het gebied van de vele polders ligt.

Bijna was zijn reis niet doorgegaan, vanwege de onbezonnen acties van Bibi en Donald. Je moet er niet aan denken: 2 jaar voor niks gespaard voor een eenmalige grote reis. Dat is nog eens wat anders dan dat een jaarlijkse vakantie, betaald met het jaarlijkse vakantiegeld en verzekerd tegen annulering, niet door kan gaan. Maar uiteindelijk heeft hij zijn droom van toeren door Nederland gelukkig toch waar kunnen maken.

Een tijdje terug zagen we hem weer en natuurlijk wilden we weten hoe het hem bevallen was in Nederland. Het was allemaal heel mooi, zei hij, maar de manier waarop hij dat zei leek wat gereserveerd. Omdat Thaise mensen niet snel iets zullen zeggen wat je misschien niet leuk vindt om te horen, hadden wij de indruk dat het hem nogal was tegengevallen. In Nederland zouden we daar dan gewoon naar vragen, maar hier breng je iemand in verlegenheid als je doorvraagt in dat soort situaties. We vroegen daarom maar neutraal wat hem het meest was opgevallen. Zijn totaal onverwachte antwoord: dat parkeren zo duur is.

Blijkbaar had hij een auto gehuurd. Ik zei hem dat als ik dat geweten had, ik hem wel had gewaarschuwd om niet het centrum van Amsterdam in te rijden en daar te parkeren. Nu kwam hij toch een beetje los en vertelde over zijn avonturen als chauffeur. Hoe hij op de openbaar-vervoerbaan belandde, met toeterende taxi's en bussen en rinkelende trams om hem heen, en geen idee hoe hij er weer vanaf kon. Hoe hij ogen te kort kwam om de om hem heen zwermende fietsers op tijd te zien, hoe iedere auto stopte voor overstekende voetgangers, en hoe hij een kapitaal moest neertellen om de parkeergarage weer uit te mogen.

Wat hem ook was opgevallen waren de enorme fietsenstallingen, het gebrek aan openbare toiletten en de onmogelijkheid om in een winkel of cafeetje even naar de wc te kunnen. "Alleen als je een drankje koopt, maar een glas water kost al 150 baht." Ter vergelijking: een flesje water in een restaurant kost hier 10-20 baht. In sommige restaurants is drinkwater zelfs gratis. "En als er dan een openbaar toilet was, moest je daarvoor betalen. We zorgden er dus voor dat we altijd eerst naar de wc gingen voordat we vertrokken uit een hotel of restaurant."

Uiteindelijk bleek dat hij, ondanks dat het allemaal wat duurder was uitgepakt, toch genoten had van Djiethon, Emsterdam en alle plekken waar hij verder was geweest. Als aandenken had hij op de bloemenmarkt in Emsterdem een delftsblauw zoenend boertje en boerinnetje gekocht. Eenzelfde setje als we jaren geleden al eens op de keramiekmarkt in Lampang hadden gezien. We hebben hem maar niet verteld dat dat typisch Nederlandse souvenirtje in zijn eigen stad gemaakt wordt en daar waarschijnlijk voor een fractie van de prijs te krijgen is.

Yindee is er overigens weer helemaal bovenop geknapt.

16 september 2026

Kijk eens naar het vogeltje

De geschiedenis herhaalt zich. 6 jaar geleden merkten we dat de munia's in een nestje vlakbij ons terras de kleintjes niet meer kwamen voeren. We schreven daar indertijd al eens een blog over. Kort geleden was er iets soortgelijks aan de hand. Er zijn hier vaak hele lokale, korte stormen. Soms waait het dan onvoorstelbaar hard, maar de laatste jaren hebben we geen extremen meer meegemaakt. Niettemin kan het toch eventjes stevig waaien, en na een zo'n ministorm lag er een munianest op de grond. We hebben er een camera bijgezet om te kunnen zien of de munia-ouders hun kinderen nog kwamen voeden, maar dat bleek niet het geval. En zo hadden we dus ineens weer twee muniababies te verzorgen.

De munia (lonchura kelaarti, Nederlandse naam: zwartkeelbronzemannetje) is een piepklein vogeltje. Wij noemen het altijd rijstvinkjes, omdat ze volop in de rijstvelden te vinden zijn. Ze zijn niet alleen dol op de jonge rijstkorrels, maar gebruiken ook lange aren en grassen om hun nesten mee te bouwen. Die knippen ze dan vlak bij de grond met hun snavel af, waarna ze ermee naar hun nest vliegen. Dat is een grappig gezicht, want het lijkt in eerste instantie alsof er een klein vogeltje met een hele lang staart voorbij komt vliegen. Pas na een paar keer hadden we in de gaten dat wat we voor een staart aanzagen, een lange grashalm was. Het munianest is een ingenieus gemaakte stevige bol. De lange halmen worden kunstig in elkaar geweven. Eerst wordt zo'n spriet tussen de al aanwezge halmen gestoken. Dan vliegt het vogeltje om en trekt hem verder naar binnen. Dan steekt hij hem weer door en pakt hem vervolgens aan de andere kant weer op. Zo ontstaat er een stevige constructie. Het is leuk om te zien hoe zo'n halm stukje bij beetje naar binnen wordt getrokken om uiteindelijk in het nest-in-aanbouw te verdwijnen.

Voor de twee muniababies is het bouwen van nesten nog niet aan de orde. Eten en groeien, daar draait hun korte leventje nu nog om. Meer dan heel hard piepen en hun snavels wagenwijd open sperren, in de hoop dat er wat ingestopt wordt, doen ze niet. Maar de natuur is hard. Als de ouders niet meer komen voeren, doet niemand anders dat. Tenzij je het geluk hebt door Mieke gevonden te worden. Het buideltje waar de munia's 6 jaar geleden in warmgehouden werden (een soort washandje dat ze om haar nek kan hangen) en waarin meerdere andere vogeltjes hun eerste levenweken hebben doorgebracht, bleek er nog te zijn. De Nutribird, het opfokvoer voor vogeltjes, bleek door de warmte en vochtigheid niet bruikbaar meer, maar was bij "onze" dierenwinkel op voorraad. Nutri bride staat er op het etiket dat de Thaise importeur erop geplakt heeft. Dat soort verschrijvingen zijn niet ongewoon hier. We zouden er een blog aan kunnen wijden. Grappig is ook dat door de verpakking heen te zien is dat er een Nederlandse gebruiksaanwijzing bij zit. Dat verwacht je hier niet.

Met veel geduld en toewijding heeft Mieke de vogeltjes groot weten te krijgen. Nou ja, groot voor muniabegrippen dan. Hun verblijf in de "washand" en 's nachts in een mandje onder een warmtelamp, kon uiteindelijk worden ingeruild voor een verblijf in een kooitje, en na een paar dagen kon dat kooitje af en toe open en vlogen de beestje vrolijk rond. Ze landden op ons hoofd, onze schouders, onze vingers, op mijn grote teen, op Mieke's bril, in mijn muesli, bijna in de hete koffie, op de telefoon waardoor ze willekeurige letters invulden in de NRC-cryptogram die ik aan het maken was, op mijn camera. (Jongeren onder de lezers kennen wellicht de betekenis van de titel van deze blog niet. Op https://cameraguru.nl/cameratechniek/kijk-eens-naar-het-vogeltje/ vind je er een duidelijke uitleg over.)

De geschiedenis herhaalde zich ook in die zin dat er op een gegeven moment nog maar één van de twee over was. Zes jaar geleden bleef er totaal onverwacht ineens eentje dood in de kooi. Deze keer waren ze al wat verder volgroeid en vlogen vrij rond, maar nadat we even naar de stad waren geweest kwam er nog maar eentje terug. Wat er met de andere gebeurd is weten we niet. Het overgebleven vogeltje doet het in ieder geval prima, fourageert zelfstandig, is soms met soortgenoten te zien, maar komt ook regelmatig in de openstaande kooi kijken of er wat te halen valt. En vaak reageert ie op Mieke's gefluit, of hij komt erbij zitten als we ontbijten of koffie drinken, of landt plotseling op onze schouder als we ergens in de tuin bezig zijn. Ieniemienie hebben we haar maar gedoopt.

Waar de piepkleine Ieniemienie zó levensvreugdeverhogend is, ontpopte de veel grotere Jumper zich tot een vogel die op heldere wijze inzichtelijk wist te maken hoe de menselijke waarneming zich om de tuin laat leiden. We vragen ons allemaal wel eens af hoe het mogelijk is, dat mensen volhardend vasthouden aan "feiten" die overduidelijk niet kloppen. Als het gaat om complotdenkers, maken we ons er nog vanaf met de verklaring dat die niet helemaal sporen. En gaat het om gerechtelijke dwalingen, dan geven we de schuld aan beroepsdeformatie bij politie en justitie, die te gretig een zaak wilden oplossen. Dat we zelf ook onze waarnemingen en de daaruit voorvloeiende waarheden aanpassen aan wat we denken dat de waarheid is, daar zijn we ons niet of nauwelijks van bewust. En dan blijkt een vogel je zo maar te kunnen confronteren met je eigen tunnelvisie.

Jumper (en bluwie, die ook graag een wormpje meepikt)

Net als de munia's is ook Jumper al eerder voorbijgekomen in onze blog. Bijna 2 jaar geleden vroeg een vriendin ons of we voor een gewonde drongo, een vogel uit de kraaienfamilie, konden zorgen. De vogel was gevonden door iemand die op het punt stond naar Amerika te vertrekken en verbleef op dat moment nog bij een dierenarts, die de gebroken vleugel zo goed mogelijk probeerde te helen. We hebben de vogel in Chiang Mai opgehaald en met de dierenarts daar besproken wat hij al aan verzorging gedaan had. In Lampang zijn we naar onze eigen dierenarts gegaan, die uiteindelijk de wond gehecht heeft. En na een maand of twee van wond schoonmaken en verbandjes wisselen, was de wond dicht, maar de vleugel is nooit volledig hersteld en hangt nog steeds. Jumper redt zich er echter prima mee en leeft gewoon buiten. Twee keer per dag komt ie aan huis een portie wormen halen, en onlangs nam ie zelfs een andere drongo mee. Een partner? Of misschien een kind? Mooi om te zien dat een gehandicapte vleugel geen belemmering is voor het leiden van een mooi drongo-leven.

Hoewel... drongo? De vindster van Jumper had hem als drongo geïdentificeerd. "Black drongo" stond er op de kooi bij de dierenarts in Chiang Mai. En ook de dierenarts in Lampang had zonder meer aangenomen dat Jumper een drongo was. Vreemd was dat allemaal niet. Een zwarte vogel met een lange staart, een beetje gevorkt aan het eind, dan denk je al gauw aan een drongo (als je tenminste in Thailand bent). En met het ongeluk dat de gebroken vleugel veroorzaakte is de staart mogelijk ook wat verfomfaaid. Geen reden voor twijfel dus. Jumper was een drongo.

Okee, er waren wel een paar opvallende dingen. Drongo's zijn ware luchtacrobaten, maar dat Jumper dat niet was, was goed te verklaren door zijn beschadigde vleugel. Maar drongo's zijn ook gehaaide imitatoren, die andere vogels in de luren leggen door het geluid van roofvogels na te doen, zodat andere dieren vluchten en hun heerlijke hapjes hapklaar achterlaten. Jumper komt niet veel verder dan wat gekras. En die staart dan? Moet die eigenlijk niet veel dieper gevorkt zijn? En hoe zit het met die blauwe ogen? We hadden wel uitgevogeld dat drongo-ogen bij bepaalde lichtinval blauw kunnen lijken. Dus dat zou een verklaring zijn.  En omdat hij toch niet in staat was om goed te jagen, zou hij dat imiteren waarschijnlijk niet goed ontwikkeld hebben.

Drongo

Dan landt op een ochtend, terwijl we zitten te ontbijten, een zwarte vogel in de kale boom vlakbij. We hebben er goed zicht op. Is het Jumper? Nee, de staart heeft een veel duidelijker vork, het dier is ook wat kleiner en snavel en proporties zijn ook echt anders dan die van Jumper. We zoeken het op en het blijkt een jonge drongo te zijn. Waarmee dan een vervolgvraag ontstaat: als dit een drongo is, wat is Jumper dan?

Het antwoord is snel gevonden: Jumper is een racket tailed treepie, zwarte ekster in het Nederlands. En dan klopt ineens alles. De staart, de blauwe ogen, de roep. Al die aanwijzingen dat onze waarheid niet klopte, maar die we negeerden omdat we onze waarheid gewoon voor dé waarheid aannamen. Zo werkt dat dus in ons brein. De aanwijzingen dat dat wat we denken te weten niet klopt, negeren of bagatelliseren we. Of we bedenken er een aanvullende verklaring bij. Eigenlijk net als complotdenkers. Of crimefighters met tunnelvisie. Als dat stommelingen zijn, zijn wij dat ook.

Dank je, Jumper, voor de verhelderende inzichten.


27 juni 2026

Nederland gaat verder komen dan het ooit geweest is

Ook Thailand is helemaal in de ban van het grote gebeuren. Overal om ons heen zien we dat mensen extra vroeg opgestaan zijn, om zo vroeg mogelijk te beginnen met hun werk op het land. De rijstvelden zijn net ingezaaid, dus er is veel te doen, maar iedereen wil wel op tijd klaar zijn om maar niets te hoeven missen.

We zien ook veel oranje om ons heen. Al maanden geleden is begonnen met het plaatsen van vrolijke oranje paaltjes bij splitsingen en u-draaien op de wegen. Verkeerstechnisch gezien staan ze nogal in de weg en als ik op de fiets onderweg ben, word ik regelmatig de hoofdrijbaan op gedwongen, maar het is zonder meer een vrolijk gezicht, en hartverwarmend om overal aan mijn geboorteland te worden herinnerd. Zo werd de sfeer de afgelopen weken al langzaamaan opgebouwd.

Maar afgelopen vrijdag was natuurlijk de allesbepalende dag, waar heel Thailand niks van wilde missen. Gaat het echt gebeuren met die Nederlanders? Wordt wat voor onmogelijk werd gehouden toch mogelijk?

Wie er vroeg bij was kon al rond het middaguur (Thaise tijd) de eerste aanwijzingen lezen dat er daadwerkelijk iets unieks te gebeuren stond. "Ik was gelijk over de zeik," citeerde de NOS een evenementenbezoeker die ondanks de teleurstelling van een afgelasting zijn gevoel voor poëzie behouden had.

Nog geen minuut later barstte het echt los, met een bericht dat een huivering door het hele land teweeg bracht: "Niet koeler dan 24 graden in Vlissingen." In een groot deel van het land was het 's nachts warmer dan 20 graden gebleven. En tot overmaat van ramp was de temperatuur alweer aan het oplopen.

Na de lunch, als men hier normaal gesproken een middagdutje doet, zat iedereen aan de telefoon gekluisterd om de Nederlandse hitteblog te volgen. Van links naar rechts kon je de bewonderende kreten horen klinken, toen er om een uur of twee foto's van zonsopkomsten werden gepubliceerd, onder de kop "Een hete dag in het vooruitzicht". Jong en oud waren het erover eens dat als je die foto's zag, er geen twijfel mogelijk was dat we getuige gingen worden van iets groots.

Even klonken er geluiden van ontzetting en ongeloof, toen het bericht doorkwam dat het in Beerta de afgelopen nacht maar 12,8 graden was geweest. Zou alles dan toch voor niks geweest zijn? Maar al snel volgde het nieuws dat Maastricht de 30 graden heeft aangetikt. Om half 3 (half 10 NL tijd) werd de laatste twijfel definitief weggenomen, toen op de hitteblog een nieuwe foto verscheen met als bijschrift: "Een vrouw laat haar hond uit voordat het echt warm wordt". Het is een beroerde, onscherpe foto, maar daarvoor hebben ze hier alle begrip. Als fotograaf in zulke zware omstandigheden kan je natuurlijk niet altijd je focus scherp houden.

Vanaf dat moment ging het hard. Defilé Veteranendag gaat niet door, geen buurtbussen in Limburg, Yesilgöz teleurgesteld over schrappen defilé, extra lang NOS-Journaal, en dan het bericht dat gejuich in heel Thailand veroorzaakt: 35 graden in Limburg. Het is duidelijk: Nederland gaat verder komen dan het ooit geweest is.

Voor degenen die nog niet gemerkt hadden wat er aan de hand was meldde het KNMI in de middag dat "het uitzonderlijk heet is". Een hele geruststelling om dat door deskundigen bevestigd te krijgen.

Tijdens het nuttigen van de avondmaaltijd ging er opnieuw gejuich door het land en werd het hier volop code oranje. In heel Nederland was het inmiddels boven de 35 graden.

Uiteindelijk liep de dag toch af met een kleine teleurstelling. De 40 graden werd net niet gehaald, en het temperatuurrecord is niet gebroken. Dat mocht de pret niet drukken. De mensen hebben genoten van een loeispannende hitteblog en enorm meegeleefd met de Nederlanders die zulke zware omstandigheden moesten doorstaan. En wie niet kon slapen en vannacht even de hitteblog heeft aangeklikt, kon zien dat op Terschelling dan in ieder geval toch het temperatuurrecord is gebroken. Een kleine pleister op de wonde.


In Hang Chat genieten we intussen van een junimaand die wat koeler is dan normaal. 25 graden 's nachts, daar krijgen we het hier niet warm van.


22 juni 2026

De cashewappel valt niet ver van de boom

Waarom zijn mensen gaan proberen of ze de knollen van de aardappelplant konden eten? Het is een vraag die ik 60 jaar geleden stelde aan broeder Antonio, mijn toenmalige onderwijzer op de St. Carolusschool aan het Haagse Westeinde. Tot op heden is die vraag onbeantwoord gebleven. In de les had broeder Antonio verteld dat alles aan de aardappelplant giftig is, behalve de knollen. Het leek mij een raar idee dat als er een plant groeit die giftig is, mensen dan toch gaan proberen of de knollen misschien dan wél eetbaar zijn. Persoonlijk zou ik me daar in ieder geval niet aan wagen.

Broeder Antonio vond het vermoedelijk een domme vraag. Hij antwoordde iets in de zin van "ze zullen wel niks anders in huis gehad hebben." Terugkijkend denk ik dat hij de vraag gewoon niet begrepen heeft. En zoals het nu in Thailand nog steeds is, was het in Nederland 60 jaar geleden ook nog vanzelfsprekend dat de meester alles wist. Een vraag waarop hij het antwoord niet wist was automatisch een domme vraag.

Anno 2026 heb je voor antwoord op je vraag geen broeder Antonio meer nodig. Je typt hem gewoon in de zoekbalk: "Waarom zijn mensen ooit aardappelen gaan eten terwijl ze wisten dat alles aan de plant giftig is?" En wat blijkt? Google's AI-overview komt geen stap verder dan broeder Antonio. "Mensen zijn aardappelen gaan eten ondanks de giftigheid van de plant  omdat ze ontdekten dat de ondergrondse knol veilig is na bereiding, terwijl de rest van de plant inderdaad giftig is." Ja duhhh... maar welke idioot heeft nou als allereerste zijn tanden in de knol van een giftige plant gezet? 

Nou is het niet zo dat die vraag me al die 60 jaar heeft beziggehouden. Hij kwam gewoon zo nu en dan weer eens opborrelen, en onlangs was dat weer het geval, toen de cashewnoten van de boom begonnen te vallen. Hoewel bij cashewnoten niet alles giftig is, vraag ik me daarvan ook weer af waarom mensen die zijn gaan eten. Het is een beetje een vreemd geval, zo'n cashewnoot. Hij groeit als klein aanhangsel van een grotere gele vrucht, de cashew-appel, die overigens meer lijkt op een peer. Zodra die appel van de boom valt, (meestal niet ver,) is ie rijp. De cashew-appel bevat flink veel meer vitamine C dan een sinaasappel. 



De vrucht is ook behoorlijk sappig, maar veroorzaakt ook makkelijk stroeve tanden. Ondanks de friszure smaak is het daarom toch geen favoriet van ons. Daar komt bij dat een cashew-appel al snel nadat ie gevallen is begint te rotten. Al met al geen vrucht die "eet mij" uitstraalt.


Het aanhangsel met de noot draai je makkelijk van de appel af. Maar dan ben je er nog niet. De noot zit namelijk in een harde schil en die bevat olie met urushiol, een flink giftige stof. De stof veroorzaakt huidreacties en daarom wordt het aanbevolen handschoenen te dragen als je grotere partijen wilt oogsten. De ongepelde noten moeten worden gedroogd en dan geroosterd. Vanwege de vrijkomende giftige dampen moet dat buiten, waarbij handschoenen, lange mouwen en een veiligheidsbril zijn aanbevolen. De deksel moet op de pan, of je dekt de noten af met een laag zand, en de pan waarin je ze roostert is voortaan je exclusieve cashewnotenroosterpan; voor andere toepassingen is hij ongeschikt geworden. 


Na het roosteren moet je de ongepelde noten wassen met water en zeep, om de overgebleven giftige olieresten te verwijderen. Vergeet daarbij je handschoenen niet.
Eindelijk kan je dan de schil verwijderen en de cashewnoot tevoorschijn halen. Die moet je vervolgens nóg een aantal minuten roosteren (in een andere pan) om ten slotte eetbare noten te krijgen

Wie cashewnoten duur vindt, snapt nou hopelijk hoe dat komt. En wie weet dat het oogsten, roosteren en pellen hier een minimumloonbaantje is (nog geen tientje per dag), beseft dat ze eigenlijk zelfs veel te goedkoop zijn.

Voor mij blijft het een intrigerende vraag: waarom zijn mensen cashewnoten gaan eten? Bij aardappelen kan je nog denken aan een toevallige ontdekking, als aardappelstruiken werden gerooid en opgestookt, en iemand per ongeluk zo'n gare knol in zijn mond heeft gestopt. Maar het hele proces dat de cashewnoot moet ondergaan laat geen ruimte voor zo'n toevalligheid. En iets soortgelijks als google was er nog niet om het aan te vragen. Althans, voor zover ik weet zijn er nog geen resten van gegevenspakhuizen (bestaat er eigenlijk een Nederlands woord voor datacenters?) uit de steentijd gevonden. Maar wie weet...

29 april 2026

War of the worlds

Ik moet tegenwoordig vaak aan War of the Worlds denken. Niet aan de volslagen belachelijke Spielberg-film uit 2005, die volkomen voorbij gaat aan het verhaal en waarin de halve wereld sneuvelt, maar er toch een happy end is omdat Tom Cruise zijn gezin weet te redden. Ook niet aan de meesterlijke muzikale versie van Jeff Wayne uit 1978, een van de grijs gedraaide albums uit mijn verzameling vinyl, hoewel het (voor mij) onmogelijk is om aan War of the Worlds te denken zónder die muziek weer te horen. Zelfs niet aan de hoorspelversie uit 1938, die naar verluidt tot paniek leidde omdat radioluisteraars dachten dat er werkelijk een invasie van marsbewoners aan de gang was. Nee, gewoon aan het boek van H.G. Wells, waarvan de eerste druk al in 1898 verscheen.

De reden waarom ik er aan denk zal je verbazen. Niet Poetin, Trump, Netanyahu, Khamenei, Hemdti, Al Burhan, Aung Hlaing, Al Shahaab, Makenga, Al Houthi, Zardari, Modi, of een van de vele andere oorlogszuchtige types, maar mieren. En de reden dat ik er vaak aan denk, ligt dan weer erg voor de hand: er zijn er meer dan ooit. En ze zitten werkelijk overal.

Soms kunnen we het onszelf verwijten. Ik snij een sappige verse mango voor door het ontbijt, en leg een klein stukje op een schaaltje voor Nutsy, de witte eekhoorn. Dat vergeten we vervolgens te geven en na een tijdje is het oranje van de mango verstopt achter het zwart van de mieren. Of we laten na de koffie een schoteltje op tafel staan, waar een "The Amsterdam Way Stroopwafel, Original from Holland" op gelegen heeft. De kruimeltjes die willen de mieren natuurlijk ook wel eens proberen. Eigen schuld dus, dat ze daar op afkomen.

Maar waarom moeten ze met honderden onder het afwassponsje zitten? Met duizenden onder het kussen van een stoel in de tuin waar we net op zijn gaan zitten? Met tienduizenden in de cashewnotenboom? En waarom moeten ze zo nodig bijten? Dat betekent gegarandeerd hun doodvonnis. Na nachtelijk toiletbezoek lift er wel eens eentje mee het bed in. Daar hebben we eigenlijk helemaal geen last van. Tot ie gaat bijten. Dat is niet eens zo zeer pijnlijk, als wel vreselijk irritant. Vooral omdat ze een voorkeur hebben voor knieholtes, ruimte tussen de tenen en oksels (alledrie). Automatisch gaat je vinger naar de gebeten plek en daar is de strijd ongelijk en delft de mier het onderspit.

Bij het werken in de tuin geven we ons er inmiddels noodgedwongen maar aan over. Je snoeit een boom, je raapt vruchten, je duwt even een blad opzij om te zien hoe de jackfruit erbij hangt, je gooit snoeihout in de kruiwagen... het maakt niet uit wat je doet; zodra je iets aanraakt zit je hand onder de mieren. Als je geluk hebt tenminste. Ze kunnen ook een opmars langs je benen omhoog inzetten en zodra ze niet meer verder kunnen hun frustratie uiten door te gaan bijten. Het beeld van vreemd springende mopperende buitenlanders die met hun handen onder jurk of lungi onbestemde bewegingen uitvoeren, moet voor de buren hilarisch zijn, maar wij delen die kwalificatie niet.

Natuurlijk proberen we er wat aan te doen. Zo staat bijvoorbeeld de fles met honing in een kommetje met water. Een slimme oplossing, nadat gebleken was dat een draaidop geen afdoende middel is om mieren te beletten de fles in te gaan. Nu, in de droge tijd, is zelfs de kan met drinkwater niet veilig. Elke keer als we een glaasje water wilden inschenken kwam er een lading mieren mee. Dus ook die kan staat nu in het water. Waarin dan iedere dag wel de nodige mieren verdrinken. Het zij zo; miervriendelijker dan dit kunnen we het niet maken.

De drang naar het water is echter zo groot, dat de beestjes zich de afgelopen nacht massaal op de waterkoker gericht hebben. Met als resultaat dat er vanmorgen tientallen verdronken mieren in het water lagen. Maar ja, een waterkoker kan je niet in het water zetten. Gelukkig hebben we onlangs een speciaal soort krijtje ontdekt waar mieren niet overheen willen. Zo hopen we het waterkokerwater ook miervrij te kunnen houden.

Terug naar War of the Worlds nu. Wie het verhaal kent, heeft misschien al een beetje een idee waar de link met de mieren zit. Voor wie het niet kent even een korte samenvatting: De aarde wordt aangevallen door marsbewoners. Hun planeet is ouder dan de onze, de natuurlijke bronnen raken op en hij wordt te klein voor de groeiende bevolking, dus ze zoeken naar alternatieve woonplekken. Ze hebben de aarde uitgebreid bestudeerd en bekeken wat ze nodig hebben om die over te nemen. En met hun geavanceerde wapens lukt ze dat in korte tijd. Maar dan gaat er ineens eentje dood. En nog een en zo verder totdat ze allemaal het loodje gelegd hebben. Er blijkt op de aarde iets te zijn wat ze vanaf Mars niet hebben kunnen waarnemen: micro-organismen.

H.G. Wells was een ziener. Er zijn mensen die in War of the Worlds kritiek op het koloniale handelen van de toenmalige grootmachten lezen. En die zouden best gelijk kunnen hebben. Naast allerlei technologische voorspellingen, van ruimtereizen en laserstralen tot internet en de atoombom, beschreef hij ook samenlevingsvormen die recht doen aan alle mensen. Veel elementen uit de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens zijn terug te vinden in brieven en boeken van Wells.

Als ik die mieren hier weer eens massaal zie oprukken, denk ik wel eens dat we als mensen dezelfde fouten maken als de marsbewoners. We brengen de gevolgen van de klimaatverandering in kaart, voorspellen zeeniveaustijgingen en denken over hoe we die de baas kunnen. En intussen tieren de mieren en andere (hele) kleine beestjes welig en nemen die uiteindelijk de boel over. Geen prettig vooruitzicht, maar als het alternatief bestaat uit types als Musk, Altman en Zuckerberg, misschien toch zo slecht nog niet. 

(Boeken van H.G. Wells zijn nog volop te koop. De muziek van Jeff Wayne is te vinden op spotify en youtube (met helaas af en toe reclame tussen door) https://youtube.com/playlist?list=PLpszlaVYHIX5kr_6smN7YCGi_yu-mMiuA&si=IyZZ4Ndlauo2GW8H)


Boom met jurkje

In mijn vorige blog schreef ik onder meer hoe hier in Thailand een boom soms een jurkje aan krijgt. Onze goede vriendin Carin, die regelmatig in Thailand komt om haar vader (en ons) te bezoeken, herinnerde me eraan waarom dat ook al weer nodig is. Het gaat om fruitbomen waarvan mannelijke en vrouwelijke varianten bestaan, die elkaar (en insecten) nodig hebben om vruchten te maken. Als dat maar steeds niet lukt, kan een oorzaak zijn dat de vrouwelijke boom niet beseft dat ze een vrouw is, en dat ze daardoor dus vergeet om vruchten te maken. Door haar een jurkje aan te trekken, wordt ze eraan herinnerd dat ze vrouwelijk is. "Ik heb uit betrouwbare bron vernomen dat het werkt," schrijft Carin. Carin was jarenlang mijn steun en toeverlaat in de uitgeverij, en is voor mij zodoende de meest betrouwbare bron die je je kunt wensen. Dus ook ik twijfel er niet aan dat het werkt. 

03 april 2026

Uit het archief.

De smog houdt ons nog wel een aantal dagen binnen. Met de twijfelachtige eer voor Chiang Mai om op de eerste plaats te staan van de door IQ Air live bijgehouden lijst van meest vervuilde steden ter wereld, en met de heetste maanden voor de deur, verwachten we dat dat nog wel even zo blijft. Het is dat Lampang niet in het overzicht van IQ Air voorkomt, anders hadden "wij" ruimschoots gewonnen. Niet iets om trots op te zijn.

Air Quality Index van 614

We ontkomen er niet aan ons aan de smog bloot te stellen. Ons hele leven is ingericht op buiten zijn. Een deel van de beplanting in de tuin moet dagelijks water hebben, de vogels, kippen, schildpadden, eekhoorn, vissen en honden moeten eten en voor onszelf moet er ook af en toe wat in huis gehaald worden. Dan gaat het mondmasker voor, (waarvan we ons serieus afvragen of dat de fijnstofdeeltjes echt wel zo goed tegenhoudt, of dat het slechts de illusie van bescherming biedt,) en wagen we ons zo kort als noodzakelijk in de dikke deken die over het land hangt.

Er hangt een dikke smogdeken over het land

Oplettende lezertjes weten dat ons huisje zelf nog geen 20 vierkante meter meet, grotendeels gevuld met een efficiënte bed-bureaucombinatie en een aantal kasten. Wat zelfs oplettende lezertjes niet weten is, dat ik in mijn telefoon een lijstje bijhoud van dingen die gebeuren en misschien wel eens in een blog beschreven zouden kunnen worden. Dat dat niet altijd gebeurt komt doordat ik altijd wel een samenhangend verhaal probeer te schrijven, met kop en kont, en bruggetjes tussen de onderwerpen (die er soms misschien wat met de haren bijgesleept zijn, maar er niettemin wel zijn). Nu ik (bruggetje) "veroordeeld" ben tot een verblijf op die 20 vierkante meter, is het een mooi moment om dat lijstje eens door te lopen en er zonder kop of staart een aantal verhalen uit te pikken. Komen ze.

Moordlustig

In het algemeen ben ik een vredelievend tiepje. Zelfs in de huidige wereldsituatie zou ik als ik in dienst zou moeten, wederom weigeren. Geweld mag dan misschien onvermijdelijk zijn, maar ik doe er niet aan mee. Tenminste... er zijn wezens die zelfs in mij instant moordlust oproepen. De mieren, die met honderden over mijn lijf krioelen als ik een struik probeer te snoeien. De muggen, die niet alleen irritant zijn, maar ook de ranglijst aanvoeren van dieren die meeste dodelijke menselijke slachtoffers per jaar veroorzaken, met zowat 2 keer zo veel "moorden" als mensen onderling. (Hoewel ik ter verdediging van de muggen wel op moet merken dat als we de jaarlijkse verkeersslachtoffers wereldwijd meetellen (en waarom zouden we dat niet doen? Het zijn weliswaar onbedoelde slachtoffers, maar muggen zijn er ook niet doelbewust op uit om me met Dengue of Malaria te besmetten) we zelf de onbetwiste nummer 1 zouden zijn.) Op ruime afstand volgen dan de slangen op de 3e plaats.

Maar muggen en mieren sla ik toch vooral van me af omdat ze irritant zijn, en door het verschil in kracht en grootte betekent dat nu eenmaal dat ze vaak het loodje leggen. De echte moordlust wordt opgewekt door de takaab, ofwel de reuzeduizendpoot. Die snel krioelende rotzak heeft een beet die beschouwd wordt als een van de meest pijnlijke die er zijn. Waar ik slangen nog met respect en fascinatie kan bekijken, van een afstandje uiteraard, leidt de aanblik van een takaab als ik een steen optil, of een plaat verschuif, tot een waas voor de ogen en het ogenblikkelijk inhakken met wat ik toevallig maar voor handen heb. Meestal tevergeefs. Als de takaab op de grond loopt graaft hij zich in voordat ik hem goed heb kunnen raken, mij achterlatend in de onaangename wetenschap dat er dus weer eentje in de buurt zit.

Echte confrontaties heb ik gelukkig maar weinig gehad. Er bleek er een keer eentje in mijn shirt te zitten, maar die vond me gelukkig niet lekker genoeg om in te bijten. Die ene keer dat ik mijn werkhandschoenen niet eerst controleerde voordat ik ze aantrok, zat er een in de rechter ringvinger, maar ik trok zo snel terug toen ik wat voelde, dat hij niet door kon bijten. Niettemin heb ik dat de hele dag nog goed gevoeld, maar wellicht zat dat ook wel tussen mijn oren.

Eén keer voelde ik iets kriebelen toen ik 's nachts naar de wc geweest was en in bed stapte. Ik schoot weer overeind, deed het lampje van mijn telefoon aan en zag mijn vrees bevestigd worden: een takaab. Snel drukte ik mijn telefoon zo hard mogelijk dwars over het beest. Hadden we zoals alle Thai een matras met de hardheid van teakhout gehad, dan was dat afdoende geweest, maar op ons zachte westerlingenbedje hield ik het beest weliswaar op zijn plaats, maar meer ook niet. Om hem echt te kunnen uitschakelen moest ik een tang of zoiets zien te pakken, maar om een tang te pakken moest ik mijn telefoon optillen en het beest bij de slapende Mieke in bed laten. Er was maar één optie over: Mieke wakker maken. Toen ze me met de takaab onder mijn telefoon zag staan, was ze meteen goed wakker ook. Waarna de combinatietang weer een nieuwe toepassing aan de combinatie van mogelijkheden die je ermee hebt kon bijschrijven. 

Tja, je kan nóg zo geweldloos zijn, soms wordt je er gewoon in meegesleurd. Mea culpa, takaab.

Sorry, we hebben alleen ijskoffie

Na dit gruwelijke verhaal nu een wat luchtiger TiT-verhaaltje. TiT staat voor This is Thailand en is een gangbare term voor situaties waar "wij" ons over kunnen verbazen, omdat de logica ons volledig ontgaat, terwijl "zij" het de normaalst zaak van de wereld vinden.

Het aantal coffeeshops in Thailand is gigantisch. Niet alleen in steden, maar op de meest afgelegen plekken kom je trendy coffeeshops tegen. In tegenstelling tot in Nederland, verkopen ze daar ook gewoon koffie. Cannabis is ook wel te krijgen maar de shop die dat verkoopt heet gewoon cannabisshop. Het is niet altijd zo dat onze logica logischer is dan de hunne. Er zijn vele koffievariaties verkrijgbaar. Vooral de ijskoffies zijn er in talloze varianten, zoals koffie met sinaasappel, koffie met kokos en zelfs koffie met avocado. Vaak zijn ze helaas veel te zoet, maar op zich zijn die mixjes vaak verrassend lekker.

Soms laten we ons verleiden tot een americano naam som yen (koude sinaasappelkoffie), maar vandaag willen we toch een gewone americano ron, een warme zwarte koffie. "Mai mie," is de reactie als we dat bestellen. We kijken elkaar verbaasd aan. Mai mie? Gewone zwarte koffie mai mie? In een coffeeshop? We proberen het nog een keer, maar nee, ze verkopen alleen kaffae yen, ijskoffie. We hebben veel zin in zwarte koffie, dus bestellen we maar de koude variant. 

De medewerkster gaat aan de slag, met de luxe koffiezetmachine die achter haar staat. De bonen worden gemalen en er pruttelt en stoomt van alles. Intussen schept ze twee grote bekers vol met ijsblokjes. Dan stromen de twee kopjes die ze onder de machine gezet heeft langzaam vol met hete koffie. Het zal toch niet waar zijn he? Jawel, het is waar. De hete koffie wordt uit de kopjes in de bekers met ijsklontjes gegooid. Rietje erin. Voilá, twee americano yen. 

Uitzonderlijk? Nee hoor. We aten met vrienden in een van de luxere restaurants van Lampang, waar we bij bijzondere gelegenheden wel eens heen gaan. Er was nog wat ruimte in onze magen, dus we bestelden een affogato als toetje. Dat is een bolletje ijs met een klein kannetje hele sterke koffie erbij. Als het geserveerd is, kiep je de koffie over je ijsje en heb je een lekker toetje. Maar een van onze vrienden hoefde de koffie niet en wilde alleen een bolletje ijs. Je raadt het al: "mai mie." Wederom verbazing, maarja, TiT. Onze vriend probeerde het nog door te zeggen dat hij geen korting hoefde, maar gewoon alleen zin had in ijs, maar de bediening was onverbiddelijk. Uiteindelijk besloot hij dan toch maar een affogato te bestellen. Toen dat even later werd afgeleverd, vertelde de bediening dat het geen probleem was als hij geen koffie wilde; dan kon hij het kannetje gewoon vol laten staan. Een waarlijk klantgericht staaltje service, dat moet ik zeggen.

Bushokje

Voordat we nu alleen maar gaan lachen om die rare Thai, wil ik dit ook nog wel even kwijt. Waar de weg uit het dorp uitkomt op de hoofdweg naar Lampang is een bushokje. Daar zitten zelden mensen op de bus te wachten. Wel zitten er vaak mensen even wat te drinken of te eten; meestal werkers of bezorgers die onderweg zijn en even pauzeren. En zo af en toe staan er ook dozen of tassen in, zonder dat er verder iemand bij is. Die zijn er dan door de chauffeur van een bus(je) neergezet. Je kan hier in Thailand ook pakketjes met de bus sturen. Je geeft dan adres en telefoonnummer door van degene waar het heen moet, en die wordt dan gebeld wanneer het aankomt en kan het dan op het busstation ophalen. Maar je kan ook vragen het bij een bepaald bushokje neer te zetten. Soms staat het daar gewoon een tijdje voordat het wordt opgehaald. En als de geadresseerde uiteindelijk komt, staat het er nog steeds. Niemand haalt het in zijn hoofd het mee te nemen. Ook This is Thailand.

Gestrande trein

Dan een oud bericht uit de Nederlandse pers. Reiziger zaten uren in een gestrande trein omdat er geen "evacuatietrein" beschikbaar was. Probeer dat hier maar eens uit te leggen. Je kunt hier de deur van een trein gewoon zelf open doen. En je hebt toch geen perron nodig om in of uit een trein te stappen? Op het stationnetje Hang Chat, waar 2 treinen per dag stoppen, lukt het regelmatig niet om die langs het enige perron te krijgen. De trein stopt dan gewoon op het spoor dat niet langs het perron loopt en de uitstappers sjokken door het grind naar het perron, en klimmen er op. Gelukkig zijn die perrons hier wel een stuk lager dan in Nederland.

In de stad Lampang is ook maar één perron. Het traject van Bangkok naar Chiang Mai is grotendeels enkel spoor. Alleen op de stations kunnen tegemoetkomende treinen elkaar passeren. In Lampang zou de ene trein moeten vertrekken vlak voordat de andere aankomt. Dan past het precies op het korte stukje dubbel spoor. Maar vaak lukt dat niet door vertragingen. Dan staat de ene trein nog langs het perron als de andere binnenkomt. Die stopt dan een spoor verderop. De passagiers stappen uit de net aangekomen trein, klimmen dan in de wachtende trein, die de deuren aan beide zijden open heeft, en stappen vanuit daar op het perron. Gelukkig is het hier een heel ritueel met fluitjes en vlaggen voordat een trein kan vertrekken, dus je hoeft niet bang te zijn dat de deuren plotseling sluiten en je mee de verkeerde kant op gaat.

Meisje

Wisten jullie trouwens dat ze hier soms een boom een jurkje aantrekken, omdat die anders niet weet dat ze een meisje is? Waarom ze dat zou moeten weten (en waarom dan niet de helft van de bomen een jurk draagt) is me niet zo duidelijk, en ik weet ook niet of er zoiets als ladyboybomen bestaan en of die dan ook een jurkje aan krijgen.

Gratis drankje

We hebben een klein koelkastje voor het gastenhuisje gekocht bij de bouwmarkt en de caissière straalt helemaal als ze ons iets vertelt. Maar we snappen het nog niet precies. Tot het langzaam begint te dagen: "Flie sjokomin saam kew". We komen in aanmerking voor 3 gratis bekers "sjokomin." Sjoko, dat denken we wel te snappen. Een drankje met chocola, schatten we in. Dan zien we bij de coffee corner een reclameposter met een felgekleurd drankje en het Thaise woord voor free. En meteen valt het kwartje: min is de Thaise manier om mint uit te spreken. Een chocolade-pepermuntdrankje, hoogstwaarschijnlijk mierzoet. Mieke houdt er sowieso niet van; ik wil vooral uit beleefdheid er wel eentje proeven. Dus we proberen duidelijk te maken dat we er maar één hoeven. Maar daar willen ze echt niks van weten. Kom nou zeg, we hebben recht op drie, dus we zullen er drie krijgen ook. 

Zoals altijd duurt het een eeuwigheid, en dat is lang als je op iets moet wachten wat je eigenlijk niet wilt. Al die tijd staan er twee medewerksters van de bouwmarkt bij ons karretje met het net aangeschafte koelkastje. Na een minuut of 10 zijn de drankjes klaar en mogen we weg. Ik probeer twee van de drie bekers aan medewerkers te geven die ons geholpen hebben met uitkiezen, maar die willen daar niks van weten. De bouwmarktmeisjes duwen ons karretje voor ons en zetten het koelkastje in de achterbak van de pickup, terwijl ik mijn tas en drie bekers sjokomin zonder morsen bij de auto te krijgen. Ik probeer nog een keer van de twee extra bekers af te komen, maar dat wordt wederom geweigerd. Tot ik duidelijk weet te maken dat Mieke echt niet van sjokomin houdt en dat voor mij eentje echt wel genoeg is en we ze anders weg moeten gooien.

Het is echt een balanceer-act. Zo'n flie drankje weigeren is onbeleefd, maar als je er een goede reden voor hebt, mag het gelukkig wel. En de medewerksters mogen het ook alleen maar aannemen als er een goede reden voor is. Weer wat geleerd.

Ratelband

Okee, nog eentje dan. Al een paar jaar staat er "Ratelband" op mijn lijstje. Ik moest even diep in mijn geheugen graven, maar de reden kwam uiteindelijk bovenborrelen. In de Nederlandse pers waren verhalen verschenen waarin hij aankondigde naar Thailand te verhuizen. Ik kon me voorstellen dat dat als verontrustend nieuws kon worden beschouwd en dat een geruststellende blog gewaardeerd zou worden. Het is er nooit van gekomen. Van zo'n blog, bedoel ik. Maar voor degenen die er al die jaren wakker van hebben gelegen is er goed nieuws: hij zou zich gaan vestigen in Hua Hin, en dat is 900 kilometer hier vandaan. Wij zitten dus buiten de gevarenzone. Of hij er inmiddels echt woont? Geen idee.

Hua Hin, 2020
Hua Hin, 2020