Nederland gaat verder komen dan het ooit geweest is

Ook Thailand is helemaal in de ban van het grote gebeuren. Overal om ons heen zien we dat mensen extra vroeg opgestaan zijn, om zo vroeg mogelijk te beginnen met hun werk op het land. De rijstvelden zijn net ingezaaid, dus er is veel te doen, maar iedereen wil wel op tijd klaar zijn om maar niets te hoeven missen.

We zien ook veel oranje om ons heen. Al maanden geleden is begonnen met het plaatsen van vrolijke oranje paaltjes bij splitsingen en u-draaien op de wegen. Verkeerstechnisch gezien staan ze nogal in de weg en als ik op de fiets onderweg ben, word ik regelmatig de hoofdrijbaan op gedwongen, maar het is zonder meer een vrolijk gezicht, en hartverwarmend om overal aan mijn geboorteland te worden herinnerd. Zo werd de sfeer de afgelopen weken al langzaamaan opgebouwd.

Maar afgelopen vrijdag was natuurlijk de allesbepalende dag, waar heel Thailand niks van wilde missen. Gaat het echt gebeuren met die Nederlanders? Wordt wat voor onmogelijk werd gehouden toch mogelijk?

Wie er vroeg bij was kon al rond het middaguur (Thaise tijd) de eerste aanwijzingen lezen dat er daadwerkelijk iets unieks te gebeuren stond. "Ik was gelijk over de zeik," citeerde de NOS een evenementenbezoeker die ondanks de teleurstelling van een afgelasting zijn gevoel voor poëzie behouden had.

Nog geen minuut later barstte het echt los, met een bericht dat een huivering door het hele land teweeg bracht: "Niet koeler dan 24 graden in Vlissingen." In een groot deel van het land was het 's nachts warmer dan 20 graden gebleven. En tot overmaat van ramp was de temperatuur alweer aan het oplopen.

Na de lunch, als men hier normaal gesproken een middagdutje doet, zat iedereen aan de telefoon gekluisterd om de Nederlandse hitteblog te volgen. Van links naar rechts kon je de bewonderende kreten horen klinken, toen er om een uur of twee foto's van zonsopkomsten werden gepubliceerd, onder de kop "Een hete dag in het vooruitzicht". Jong en oud waren het erover eens dat als je die foto's zag, er geen twijfel mogelijk was dat we getuige gingen worden van iets groots.

Even klonken er geluiden van ontzetting en ongeloof, toen het bericht doorkwam dat het in Beerta de afgelopen nacht maar 12,8 graden was geweest. Zou alles dan toch voor niks geweest zijn? Maar al snel volgde het nieuws dat Maastricht de 30 graden heeft aangetikt. Om half 3 (half 10 NL tijd) werd de laatste twijfel definitief weggenomen, toen op de hitteblog een nieuwe foto verscheen met als bijschrift: "Een vrouw laat haar hond uit voordat het echt warm wordt". Het is een beroerde, onscherpe foto, maar daarvoor hebben ze hier alle begrip. Als fotograaf in zulke zware omstandigheden kan je natuurlijk niet altijd je focus scherp houden.

Vanaf dat moment ging het hard. Defilé Veteranendag gaat niet door, geen buurtbussen in Limburg, Yesilgöz teleurgesteld over schrappen defilé, extra lang NOS-Journaal, en dan het bericht dat gejuich in heel Thailand veroorzaakt: 35 graden in Limburg. Het is duidelijk: Nederland gaat verder komen dan het ooit geweest is.

Voor degenen die nog niet gemerkt hadden wat er aan de hand was meldde het KNMI in de middag dat "het uitzonderlijk heet is". Een hele geruststelling om dat door deskundigen bevestigd te krijgen.

Tijdens het nuttigen van de avondmaaltijd ging er opnieuw gejuich door het land en werd het hier volop code oranje. In heel Nederland was het inmiddels boven de 35 graden.

Uiteindelijk liep de dag toch af met een kleine teleurstelling. De 40 graden werd net niet gehaald, en het temperatuurrecord is niet gebroken. Dat mocht de pret niet drukken. De mensen hebben genoten van een loeispannende hitteblog en enorm meegeleefd met de Nederlanders die zulke zware omstandigheden moesten doorstaan. En wie niet kon slapen en vannacht even de hitteblog heeft aangeklikt, kon zien dat op Terschelling dan in ieder geval toch het temperatuurrecord is gebroken. Een kleine pleister op de wonde.

In Hang Chat genieten we intussen van een junimaand die wat koeler is dan normaal. 25 graden 's nachts, daar krijgen we het hier niet warm van.

De cashewappel valt niet ver van de boom

Waarom zijn mensen gaan proberen of ze de knollen van de aardappelplant konden eten? Het is een vraag die ik 60 jaar geleden stelde aan broeder Antonio, mijn toenmalige onderwijzer op de St. Carolusschool aan het Haagse Westeinde. Tot op heden is die vraag onbeantwoord gebleven. In de les had broeder Antonio verteld dat alles aan de aardappelplant giftig is, behalve de knollen. Het leek mij een raar idee dat als er een plant groeit die giftig is, mensen dan toch gaan proberen of de knollen misschien dan wél eetbaar zijn. Persoonlijk zou ik me daar in ieder geval niet aan wagen.

Broeder Antonio vond het vermoedelijk een domme vraag. Hij antwoordde iets in de zin van "ze zullen wel niks anders in huis gehad hebben." Terugkijkend denk ik dat hij de vraag gewoon niet begrepen heeft. En zoals het nu in Thailand nog steeds is, was het in Nederland 60 jaar geleden ook nog vanzelfsprekend dat de meester alles wist. Een vraag waarop hij het antwoord niet wist was automatisch een domme vraag.

Anno 2026 heb je voor antwoord op je vraag geen broeder Antonio meer nodig. Je typt hem gewoon in de zoekbalk: "Waarom zijn mensen ooit aardappelen gaan eten terwijl ze wisten dat alles aan de plant giftig is?" En wat blijkt? Google's AI-overview komt geen stap verder dan broeder Antonio. "Mensen zijn aardappelen gaan eten ondanks de giftigheid van de plant  omdat ze ontdekten dat de ondergrondse knol veilig is na bereiding, terwijl de rest van de plant inderdaad giftig is." Ja duhhh... maar welke idioot heeft nou als allereerste zijn tanden in de knol van een giftige plant gezet? 

Nou is het niet zo dat die vraag me al die 60 jaar heeft beziggehouden. Hij kwam gewoon zo nu en dan weer eens opborrelen, en onlangs was dat weer het geval, toen de cashewnoten van de boom begonnen te vallen. Hoewel bij cashewnoten niet alles giftig is, vraag ik me daarvan ook weer af waarom mensen die zijn gaan eten. Het is een beetje een vreemd geval, zo'n cashewnoot. Hij groeit als klein aanhangsel van een grotere gele vrucht, de cashew-appel, die overigens meer lijkt op een peer. Zodra die appel van de boom valt, (meestal niet ver,) is ie rijp. De cashew-appel bevat flink veel meer vitamine C dan een sinaasappel. 

De vrucht is ook behoorlijk sappig, maar veroorzaakt ook makkelijk stroeve tanden. Ondanks de friszure smaak is het daarom toch geen favoriet van ons. Daar komt bij dat een cashew-appel al snel nadat ie gevallen is begint te rotten. Al met al geen vrucht die "eet mij" uitstraalt.

Het aanhangsel met de noot draai je makkelijk van de appel af. Maar dan ben je er nog niet. De noot zit namelijk in een harde schil en die bevat olie met urushiol, een flink giftige stof. De stof veroorzaakt huidreacties en daarom wordt het aanbevolen handschoenen te dragen als je grotere partijen wilt oogsten. De ongepelde noten moeten worden gedroogd en dan geroosterd. Vanwege de vrijkomende giftige dampen moet dat buiten, waarbij handschoenen, lange mouwen en een veiligheidsbril zijn aanbevolen. De deksel moet op de pan, of je dekt de noten af met een laag zand, en de pan waarin je ze roostert is voortaan je exclusieve cashewnotenroosterpan; voor andere toepassingen is hij ongeschikt geworden. 

Na het roosteren moet je de ongepelde noten wassen met water en zeep, om de overgebleven giftige olieresten te verwijderen. Vergeet daarbij je handschoenen niet.

Eindelijk kan je dan de schil verwijderen en de cashewnoot tevoorschijn halen. Die moet je vervolgens nóg een aantal minuten roosteren (in een andere pan) om ten slotte eetbare noten te krijgen

Wie cashewnoten duur vindt, snapt nou hopelijk hoe dat komt. En wie weet dat het oogsten, roosteren en pellen hier een minimumloonbaantje is (nog geen tientje per dag), beseft dat ze eigenlijk zelfs veel te goedkoop zijn.

Voor mij blijft het een intrigerende vraag: waarom zijn mensen cashewnoten gaan eten? Bij aardappelen kan je nog denken aan een toevallige ontdekking, als aardappelstruiken werden gerooid en opgestookt, en iemand per ongeluk zo'n gare knol in zijn mond heeft gestopt. Maar het hele proces dat de cashewnoot moet ondergaan laat geen ruimte voor zo'n toevalligheid. En iets soortgelijks als google was er nog niet om het aan te vragen. Althans, voor zover ik weet zijn er nog geen resten van gegevenspakhuizen (bestaat er eigenlijk een Nederlands woord voor datacenters?) uit de steentijd gevonden. Maar wie weet...