Waarom zijn mensen gaan proberen of ze de knollen van de aardappelplant konden eten? Het is een vraag die ik 60 jaar geleden stelde aan broeder Antonio, mijn toenmalige onderwijzer op de St. Carolusschool aan het Haagse Westeinde. Tot op heden is die vraag onbeantwoord gebleven. In de les had broeder Antonio verteld dat alles aan de aardappelplant giftig is, behalve de knollen. Het leek mij een raar idee dat als er een plant groeit die giftig is, mensen dan toch gaan proberen of de knollen misschien dan wél eetbaar zijn. Persoonlijk zou ik me daar in ieder geval niet aan wagen.
Broeder Antonio vond het vermoedelijk een domme vraag. Hij antwoordde iets in de zin van "ze zullen wel niks anders in huis gehad hebben." Terugkijkend denk ik dat hij de vraag gewoon niet begrepen heeft. En zoals het nu in Thailand nog steeds is, was het in Nederland 60 jaar geleden ook nog vanzelfsprekend dat de meester alles wist. Een vraag waarop hij het antwoord niet wist was automatisch een domme vraag.
Anno 2026 heb je voor antwoord op je vraag geen broeder Antonio meer nodig. Je typt hem gewoon in de zoekbalk: "Waarom zijn mensen ooit aardappelen gaan eten terwijl ze wisten dat alles aan de plant giftig is?" En wat blijkt? Google's AI-overview komt geen stap verder dan broeder Antonio. "Mensen zijn aardappelen gaan eten ondanks de giftigheid van de plant omdat ze ontdekten dat de ondergrondse knol veilig is na bereiding, terwijl de rest van de plant inderdaad giftig is." Ja duhhh... maar welke idioot heeft nou als allereerste zijn tanden in de knol van een giftige plant gezet?
Nou is het niet zo dat die vraag me al die 60 jaar heeft beziggehouden. Hij kwam gewoon zo nu en dan weer eens opborrelen, en onlangs was dat weer het geval, toen de cashewnoten van de boom begonnen te vallen. Hoewel bij cashewnoten niet alles giftig is, vraag ik me daarvan ook weer af waarom mensen die zijn gaan eten. Het is een beetje een vreemd geval, zo'n cashewnoot. Hij groeit als klein aanhangsel van een grotere gele vrucht, de cashew-appel, die overigens meer lijkt op een peer. Zodra die appel van de boom valt, (meestal niet ver,) is ie rijp. De cashew-appel bevat flink veel meer vitamine C dan een sinaasappel.
De vrucht is ook behoorlijk sappig, maar veroorzaakt ook makkelijk stroeve tanden. Ondanks de friszure smaak is het daarom toch geen favoriet van ons. Daar komt bij dat een cashew-appel al snel nadat ie gevallen is begint te rotten. Al met al geen vrucht die "eet mij" uitstraalt.
Het aanhangsel met de noot draai je makkelijk van de appel af. Maar dan ben je er nog niet. De noot zit namelijk in een harde schil en die bevat olie met urushiol, een flink giftige stof. De stof veroorzaakt huidreacties en daarom wordt het aanbevolen handschoenen te dragen als je grotere partijen wilt oogsten. De ongepelde noten moeten worden gedroogd en dan geroosterd. Vanwege de vrijkomende giftige dampen moet dat buiten, waarbij handschoenen, lange mouwen en een veiligheidsbril zijn aanbevolen. De deksel moet op de pan, of je dekt de noten af met een laag zand, en de pan waarin je ze roostert is voortaan je exclusieve cashewnotenroosterpan; voor andere toepassingen is hij ongeschikt geworden.
Na het roosteren moet je de ongepelde noten wassen met water en zeep, om de overgebleven giftige olieresten te verwijderen. Vergeet daarbij je handschoenen niet.
Eindelijk kan je dan de schil verwijderen en de cashewnoot tevoorschijn halen. Die moet je vervolgens nóg een aantal minuten roosteren (in een andere pan) om ten slotte eetbare noten te krijgen
Wie cashewnoten duur vindt, snapt nou hopelijk hoe dat komt. En wie weet dat het oogsten, roosteren en pellen hier een minimumloonbaantje is (nog geen tientje per dag), beseft dat ze eigenlijk zelfs veel te goedkoop zijn.
Voor mij blijft het een intrigerende vraag: waarom zijn mensen cashewnoten gaan eten? Bij aardappelen kan je nog denken aan een toevallige ontdekking, als aardappelstruiken werden gerooid en opgestookt, en iemand per ongeluk zo'n gare knol in zijn mond heeft gestopt. Maar het hele proces dat de cashewnoot moet ondergaan laat geen ruimte voor zo'n toevalligheid. En iets soortgelijks als google was er nog niet om het aan te vragen. Althans, voor zover ik weet zijn er nog geen resten van gegevenspakhuizen (bestaat er eigenlijk een Nederlands woord voor datacenters?) uit de steentijd gevonden. Maar wie weet...
